Nowoczesne gramofony w świecie cyfrowego i analogowego audio

Współczesny gramofon może pozostać całkowicie analogowym źródłem albo łączyć klasyczną mechanikę z przedwzmacniaczem, USB, Bluetooth czy automatyką. Wyjaśniamy, które rozwiązania rzeczywiście mają znaczenie i jak dobrać gramofon do nowoczesnego systemu audio.

Co naprawdę oznacza „nowoczesny gramofon”?

Podstawowa zasada działania gramofonu pozostaje niezmienna: igła śledzi rowek płyty, wkładka zamienia jej ruch na sygnał elektryczny, ramię prowadzi wkładkę, a układ napędowy odpowiada za obrót talerza z właściwą prędkością.

Współczesne gramofony mogą jednak oferować funkcje, których nie znajdziemy w klasycznych konstrukcjach. Należą do nich między innymi wbudowany przedwzmacniacz gramofonowy, automatyczne sterowanie ramieniem, elektroniczna zmiana prędkości, transmisja Bluetooth czy możliwość przesłania sygnału do komputera przez USB.

Żadna z tych funkcji nie jest jednak obowiązkowym elementem nowoczesnego gramofonu ani samodzielnym wyznacznikiem jego jakości. Wiele zaawansowanych konstrukcji pozostaje celowo prostymi urządzeniami analogowymi.

Napęd paskowy czy bezpośredni?

W gramofonie z napędem paskowym silnik przekazuje moment obrotowy na talerz za pośrednictwem paska. W konstrukcji typu direct drive silnik współpracuje bezpośrednio z zespołem talerza.

Oba rozwiązania są obecnie stosowane zarówno w prostych, jak i zaawansowanych gramofonach. Nie należy więc oceniać jakości urządzenia wyłącznie na podstawie rodzaju napędu.

Znaczenie mają między innymi stabilność prędkości obrotowej, sposób sterowania silnikiem, konstrukcja łożyska, wykonanie talerza oraz sposób ograniczania niepożądanych drgań.

Gramofon manualny, półautomatyczny czy automatyczny?

W gramofonie manualnym użytkownik samodzielnie ustawia ramię nad płytą i podnosi je po zakończeniu odtwarzania. Konstrukcje półautomatyczne wykonują część tych czynności, natomiast modele automatyczne mogą samodzielnie rozpocząć i zakończyć odtwarzanie.

Automatyka jest przede wszystkim rozwiązaniem zwiększającym wygodę użytkowania. Sama jej obecność nie oznacza niższej jakości urządzenia. Na rynku dostępne są zarówno zaawansowane konstrukcje automatyczne, jak i gramofony manualne reprezentujące bardzo różny poziom wykonania.

Wybór powinien więc zależeć od sposobu użytkowania. Osoba oczekująca maksymalnej wygody może preferować automatykę, natomiast użytkownik planujący częste zmiany wkładek i dokładną konfigurację ramienia może wybrać bardziej rozbudowaną konstrukcję manualną.

Wbudowany przedwzmacniacz phono

Sygnał generowany przez typową wkładkę gramofonową ma znacznie niższy poziom niż standardowy sygnał liniowy. Wymaga dlatego odpowiedniego wzmocnienia oraz korekcji RIAA.

Część współczesnych gramofonów posiada przedwzmacniacz gramofonowy wbudowany w urządzenie. Jeżeli jego wyjście pracuje na poziomie liniowym, gramofon można podłączyć do odpowiedniego wejścia LINE, AUX lub innego analogowego wejścia liniowego we wzmacniaczu, amplitunerze albo aktywnych kolumnach.

W wielu modelach wbudowany układ można również ominąć i wykorzystać osobny przedwzmacniacz gramofonowy. Takie rozwiązanie daje większą swobodę podczas późniejszej rozbudowy systemu.

Więcej informacji znajdziesz w poradniku Gramofon z przedwzmacniaczem czy bez?.

Bluetooth w gramofonie

Gramofon wyposażony w nadajnik Bluetooth może współpracować z kompatybilnymi słuchawkami, głośnikami bezprzewodowymi lub innymi odbiornikami Bluetooth.

W takim przypadku analogowy sygnał pochodzący z wkładki musi zostać przetworzony do postaci cyfrowej, a następnie zakodowany zgodnie ze standardem obsługiwanym przez nadajnik i odbiornik.

Bluetooth jest więc rozwiązaniem zwiększającym wygodę, ale nie stanowi całkowicie analogowego toru sygnału. Dostępność konkretnych kodeków zależy od obu współpracujących urządzeń.

Jeżeli priorytetem jest tradycyjny analogowy tor, gramofon można nadal podłączyć przewodowo do przedwzmacniacza phono i dalszej części systemu.

USB i cyfrowa archiwizacja płyt winylowych

Niektóre gramofony oferują wyjście USB umożliwiające przesłanie muzyki do komputera. Aby było to możliwe, analogowy sygnał z gramofonu musi zostać wcześniej zamieniony na postać cyfrową.

Proces ten wykonuje przetwornik ADC – Analog-to-Digital Converter.

Nie należy mylić go z przetwornikiem DAC. DAC działa w przeciwnym kierunku – zamienia dane cyfrowe na sygnał analogowy.

Funkcja USB może być szczególnie przydatna użytkownikom chcącym archiwizować swoją kolekcję winyli na komputerze. Jakość takiego nagrania zależy jednak od rozwiązania zastosowanego w konkretnym gramofonie, parametrów konwersji oraz ustawień używanego oprogramowania.

Wkładka i igła nadal pozostają kluczowymi elementami

Dodatkowe funkcje nie zmieniają faktu, że jednym z najważniejszych elementów gramofonu pozostaje wkładka. To jej igła ma bezpośredni kontakt z rowkiem płyty, a cały układ musi prawidłowo współpracować z ramieniem i przedwzmacniaczem.

Wiele współczesnych gramofonów jest sprzedawanych z wkładką zamontowaną fabrycznie. W prostszych konstrukcjach producent może również ograniczyć liczbę regulacji, dzięki czemu przygotowanie urządzenia do pracy jest łatwiejsze.

Jeżeli gramofon umożliwia wymianę wkładki, nowy model powinien być odpowiednio dobrany do ramienia i prawidłowo skalibrowany.

Więcej informacji znajdziesz w poradnikach Rodzaje wkładek gramofonowych oraz Kalibracja wkładki gramofonowej.

Jak podłączyć gramofon do współczesnego systemu?

Sposób podłączenia zależy przede wszystkim od tego, czy gramofon posiada własny przedwzmacniacz phono oraz jakie wejścia oferuje wzmacniacz lub aktywne kolumny.

Jak wybrać gramofon do nowoczesnego systemu audio?

Zamiast szukać urządzenia posiadającego możliwie najwięcej funkcji, lepiej rozpocząć od określenia sposobu, w jaki gramofon będzie rzeczywiście używany.

• Sprawdź, czy wzmacniacz posiada odpowiednie wejście PHONO.
• Zdecyduj, czy potrzebny jest wbudowany przedwzmacniacz gramofonowy.
• Wybierz manualny lub automatyczny sposób obsługi zgodnie z własnymi preferencjami.
• Jeżeli planujesz późniejszą wymianę wkładki, sprawdź możliwości regulacji ramienia.
• Bluetooth wybierz wtedy, gdy rzeczywiście potrzebujesz transmisji bezprzewodowej.
• USB ma szczególne znaczenie, jeśli planujesz archiwizację płyt na komputerze.
• Sprawdź dostępność części eksploatacyjnych, przede wszystkim odpowiedniej igły zamiennej.

Czy więcej funkcji oznacza lepszy gramofon?

Nie. Dodatkowe rozwiązania zwiększają możliwości urządzenia, ale nie zastępują jakości podstawowej konstrukcji.

Gramofon bez Bluetooth i USB może być bardzo zaawansowanym źródłem analogowym, natomiast model wyposażony w wiele funkcji może być zaprojektowany przede wszystkim z myślą o wygodzie użytkowania.

Najlepszym rozwiązaniem jest więc wybór funkcji, które będą rzeczywiście potrzebne, zamiast traktowania ich liczby jako miary jakości.

Podsumowanie

Nowoczesny gramofon nie musi być urządzeniem cyfrowym ani posiadać rozbudowanej elektroniki. Nadal podstawowe znaczenie mają stabilny napęd, prawidłowo zaprojektowane ramię, odpowiednio dobrana wkładka oraz właściwe połączenie z dalszą częścią systemu audio.

Bluetooth, USB, automatyka czy wbudowany przedwzmacniacz mogą natomiast znacząco zwiększyć wygodę użytkowania, jeśli odpowiadają rzeczywistym potrzebom użytkownika.

Przed zakupem warto więc spojrzeć na gramofon jako element całego systemu, a nie wybierać go wyłącznie na podstawie pojedynczej technologii lub listy funkcji.